Breaking News

Suivez CCN sur : 

CMA ZCL TV

Gwadloup. Vérité, jistis é réparasyon.

25 Mai 2016
1513 fois

Lapwent. Mekredi 25 mé 2016. CCN. Mi on démo maké Toni Mango, on patriyot Gwadloup ki ka viv an vant a bet-la men ki pa an larel a Séj Romana é tout bannélo–zanmi-béké ay ki sôti mété doubout on « fondasyon » kont réparasyon é pou ba négasyonis plis balan. Jété zyé é bay lavwa. 


An sé yonn anparmi moun ki partisipé rèd-séryé adan kalkilasyon é ògannizasyon a gran MACHÉ a 23 MÉ 1998 oti nou fè plizyè dizenn milyé nèg déklaré ansanm èvè nou, nou pa hont fanmi an-nou, nou ka onoré  yo é lèsklavaj sé on krim kont limannité.  

An sé yonn adan moun ki travay tèt-kolé pou fondé CM 98, é trasé larèl fondal a'y : 
> CM98, sosyété ki ka woulé rèd pou fè nèg chonjé é onoré granfanmi a-yo ki viv anba jouk, anba lèsklavaj pannan plizyè syèk: WI an pou sa atout !!

CM98, sosyété ki  ka travay pou liyanné jénérasyon fanmi dépi antan lèsklavaj jis jòdi adan on mouvman a trasé pyéfanmi (jénéaloji) an-nou : WI an pou sa atout !!

CM98, sosyété ki  ka woulé pou lévé konsyans a moun adan mouvman a édikasyon popilè : WI an pou sa atout !!

 MÉ jòdijou CM 98 ka doubout on fondasyon ESKLAVAJ É RÉKONSILYASYON.

AWA ! AN-AN ! PYÈS ! An pé pa, an pa é pé ké jen dakò èvè mouvman-lasa tanntan pé ké ni Vérité Jistis é Réparasyon AVANSA. 

Pou travay asi rékonsilyasyon, antoutjan, fò pasé AVANSA pa Vérité Jistis é Réparasyon. 

Moun Afrikdisid monté Komisyon Vérité é Rékonsilyasyon aprédavwa yo déchouké lapartèd, avril 1996 ja ka ba'y 20 lanné  :

Bouwo té pou vin douvan viktim pou bay tout vérité a tousa yo fè kont yo é bonmoun a-yo. É pou yo té mandé padon douvan viktim é èspéré on Amnisti pou krim politik a-yo.

Viktim té pou vin rakonté tout tribilasyon, imilyasyon, réprésyon é asasina yo oben moun an fanmi a-yo viv anba men a bouwo.

Anfinal, dapré Alexandra Brangeon, jounalis RFI, pasé 20 000 viktim vin témwannyé. Lontan mwens bouwo vin témwannyé,  twa fwa mwens, é onlo adan yo pa menm déklaré tousa yo fè, pipis lè yo asasiné é séré kò a moun. 7000 bouwo mandé Amnisti.  1000 trapé 'y. Komisyon Vérité é Jistis mandé tribinal menné 300  bouwo douvan lajistis pou monté pwosé kont yo. Yenki 5 afè  ki ja pòté douvan tribinal.

  Jòdijou onlo fanmi a viktim ki asèpté prensip a Vérité ka sèvi Jistis ka goumé toujou pou Vérité...
>  
> Kantapou moun Kawoukéra, Wanakéra,... Bouwo  é Viktim dirèk ja mò lontan kidonk ni viktim dirèk ni bouwo dirèk pé pa vin témwannyé. Pa ni padon a mandé  ni padon pou bay.

Kantmenm, Léta Fransé rèskonsab douvan listwa pou krim-la yo komèt la pannan pasé 2 syèk. Léta fransé ka douwé Vérité Jistis é Réparasyon.

Kantmenm, Désandan a Bouwo ka kontinyé bénéfisyé tè é sistenm ékonomik kolonnyal yo érityé dépi antan lèsklavaj. É yo, anplisdisa yo ja trapé endèmnizasyon. Désandan a èsklavajis  ka douwé Vérité Jistis é Réparasyon.

Kantmenm, Désandan a Viktim ka kontinyé viv èvè soufrans a granfanmi a-yo ki maké andidan a-yo, oblijé kontinyé goumé pou ba listwa a gangann a-yo é tout désandans a-yo plas-la i mérité la.
> Réparasyon ka pasé pa travay a mémwa, fouyé listwa, édikasyon, réfòm a latè pou san é sakrifis a gangann, réfòm pou dévlòpman ékonomik, sosyal é kiltirèl, an liyannaj èvè on dévlòpman bòsko, réfòm politik pou ondòt divini an mitan Lakou Karayib. Désandan a Viktim ka mandé VÉRITÉ,  JISTIS É RÉPARASYON.

Ki  "CM 98", ki "Tous  créoles", yotout sé sosyété lasa, yo ka mandé rékonsilyasyon san vérité, san jistis, san réparasyon : sé "anni ban nou'y san soufrans" Sèwj Romana déklaré : "la réparation est un leurre" kivédi "Réparasyon sé blag a mas". 

Sèlman, nou pa adan jédimo. Nou pa ka mandé pon favè nonplis, ni menm rèkonnésans.
> Nou andwa kontinyé gawoulé pou Vérité, lité pou Jistis é goumé pou Réparasyon. Nou ka douwé gangann an-nou sa ; nou ka douwé noumenm an-nou sa ; nou ka douwé pitit an-nou sa osi.

Nou pa an lagè é ponmoun.  Nou pou rèspèkté é nou ka rèspèkté toutmoun. Mé nou pa bwabwa an mas a ponmoun nonplis.

Toni Mango, mé 2016

Évaluer cet élément
(5 Votes)
CCN

Webzine cari-guadeloupéen créé en 2008. Notre premier objectif est d'établir par ce biais un véritable lien entre les caribéens, qu'ils soient francophones, créolophones, anglophones, hispanophones. L'information est donc pour CCN une matière première d'importance capitale.

Site internet : www.caraibcreolenews.com
Connectez-vous pour commenter

Toute l'actu de la Guadeloupe et des Caraïbes.

Articles Populaires